آشنایی با انواع لاستیک و تیوب چرخ 2

سطح لاستیکی با آج های معکوس
منظور از آج معکوس، نحوه قرار گیری آج بر روی سطح لاستیک است. درتمام لاستیک ها، آج ها به سمت بیرون برجسته هستند و موجب ایجاد مقاومت غلتشی می شوند، اما در این لاستیک ها، شیار آج ها به سمت داخل هستند و بدین صورت موجب ناصاف بودن سطح لاستیک می شوند. این لاستیک ها به نسبت لاستیک های نیمه صاف مقاومت غلتشی بیشتری دارند اما وقتی در مقام مقایسه با لاستیک های آج برجسته قرار می گیرند، مشاهده می کنیم که مقاومت غلتشی کمتری دارند. معمولا این لاستیک ها برای کسانی مناسب است که کاربردهای مختلفی از دوچرخه خود انتظار دارند و می خواهند دوچرخه سواری بر سطوح هموار و نسبتا ناهموار را تجربه کنند.
سطح لاستیک با آج های برجسته
این لاستیک ها که عموما در دوچرخه های کوهستان مورد استفاده قرار می گیرند، دارای الگوهای مختلفی هستند که هر کدام عملکرد خاص خود را دارند. برای مثال برجستگی های کوچکتر و کوتاهتر، موجب سرعت بیشتر دوچرخه و صرف انرژی کمتر در هنگام رکاب زدن در سطوح سفت می شوند، اما در زمین های نرم، حفظ تعادل مطلوبی نداشته و لیز می خورند. در نقطه مقابل، برجستگی های عمیق تر و بزرگتر هستند که در سطوح نرم و گل آلود به علت مقاومت غلتشی بالا، عملکرد مطلوبی دارند. مقاومت غلتشی در واقع عبارتست از مقاومت ناشی از حرکت چرخ بر روی سطح زمین. لاستیک های پهن تر با آج های بزرگتر، در هنگام حرکت بر روی سطوح نرم و یا گلی، فشار کمتری به سطح وارد کرده و کمتر در سطح مذکور فرو میروند، بنابراین برای حرکت و چرخش آن ها در این سطوح، به انرژی کمتری نیاز است. اما این لاستیک ها در سطوح صاف ممکن است موجب پیچ خوردگی شوند.
ساختار لبه لاستیک
منظور از لبه لاستیک در تیوپ دوچرخه ، جاییست که لاستیک بر روی طوقه چرخ سوار می شود. فشار هوای درون لاستیک موجب می شود تا لبه های لاستیک کاملا بر روی طوقه قرار بگیرند. لبه های لاستیک را معمولا در دو نوع تاشو و تانشدنی تقسیم می کنیم. لبه های تاشو عموما از مواد انعطاف پذیری مانند کولار، نایلون و یا آرامید ساخته می شوند. در حالیکه در ساخت لبه های تا نشدنی معمولا از ترکیباتی نظیر استیل استفاده شده که موجب وزن بیشتر لاستیک در مقایسه با لبه های تاشو می شود. لاستیک هایی با لبه های تا شو از نظر وزن کمتر و حمل آسانتر معمولا از محبوبیت بیشتری برخوردارند.

آشنایی با انواع لاستیک و تیوب چرخ 1

به طور کلی لاستیک ها در دو نوع با تیوب و بی تیوب تقسیم بندی می شوند. در این مقاله به بررسی لاستیک های معمولی که در داخل آن ها تیوب قرار می گیرد می پردازیم. در ادامه مجموعه مقالات مرکز آموزش، مفصلا به نحوه عملکرد، مزایا و معایب تیوپ دوچرخه نیز خواهیم پرداخت
ساختار لاستیک
لاستیک ها معمولا از سه قسمت اصلی تشکیل شده اند، که در تمامی لاستیک ها مشترک هستند. این سه قسمت عبارتند از: ساختمان لاستیک، آج و ساختار لبه لاستیک (طوقه لاستیک)
ساختمان لاستیک
این لایه ، ساختار اصلی لاستیک را ایجاد می کند. در واقع می توان از آن تحت عنوان بدنه لاستیک یاد کرد. این قسمت معمولا از رشته های بافته شده از جنس نایلون ساخته می شود که تحت زاویه ۴۵ درجه نسبت به روکش سطحی لاستیک قرار می گیرند. این زاویه و نحوه قرار گیری، لازمه استحکام لاستیک است.
بسته به کیفیت مورد نیاز، ساختمان لاستیک در تراکم های مختلف بافته می شود. جهت سنجش تراکم رشته ها از واحدی به نام رشته بر اینچ یا TPI (Thread Per Inch)‎ استفاده می شود. این عدد نشان دهنده ساختار داخلی لاستیک است. TPI بیشتر به معنی نازکتر بودن رشته های بافته شده و در نتیجه تعداد بیشتر این رشته ها است که منجر به ساختاری انعطاف پذیر برای لاستیک می شود. البته نباید از این نکته غافل شد که لاستیک های منعطف تر، مقاومت غلتشی کمتری داشته ولی آسیب پذیرتند. در مقابل لاستیک هایی با TPI کمتر وجود دارند که در ساختار آن ها از رشته هایی ضخیم تر استفاده شده ولی تعداد رشته ها کمتر است، که منجر به مقاومت بیشتر و انعطاف کمتر این لاستیک ها می شود.
یکی از مواردی که باید هنگام خرید لاستیک به آن توجه شود، TPI است.
آج
هرچه تعداد و عمق آج ها بیشتر باشند، مقاومت غلتشی و تعادل بیشتر است و در نتیجه از سرعت کاسته می شود. بنابراین آگاهی از انواع آج ها، به انتخاب درست لاستیک کمک بسزایی خواهد کرد:
سطح لاستیکی صاف
لاستیک هایی با آج های خیلی کم عمق و کم تراکم معمولا برای تردد در شهر مورد استفاده قرار می گیرند. این لاستیک ها اصولا برای سطوح صاف و سخت مانند آسفالت مناسب هستند. شیارهای v شکل بر روی آن ها موجب حفظ تعادل دوچرخه در پیچ ها و یا جاده های خیس می شود.
سطح لاستیکی نیمه صاف
این لاستیک ها معمولا در مرکز نسبتا صاف هستند که منجر به سرعت و شتاب بیشتر دوچرخه می شود. زیرا در هنگام حرکت در مسیر مستقیم، تنها قسمتی که به طور مستقیم بر روی آسفالت قرار می گیرد، مرکز لاستیک است. اما در کناره لاستیک، آج هایی تعبیه شده که به حفظ تعادل دوچرخه در پیچ ها کمک می کند. در پیچ ها معمولا لاستیک از موقعیت عمودی نسبت به زمین خارج شده و کناره های آن بر روی زمین قرار می گیرد، بنابراین اگر در طرفین لاستیک آج وجود داشته باشد، موجب حفظ تعادل و کنترل بیشتر در پیچ ها می شود.

چند دنده در دوچرخه‌ نیاز دارید؟ آیا تعداد دنده زیاد یک مزیت محسوب می‌شود؟

لوازم و قطعات دوچرخه
تعداد زیاد دنده در دوچرخه‌ها عمدتاً به جهت فضای رقابتی میان سازندگان دوچرخه می‌باشد، بنابراین هر فرد با توجه به استفاده‌ای که از دوچرخه دارد، می‌تواند تعداد دنده مورد نیاز خود را تعیین نماید. در اکثر موارد تعداد زیاد دنده در دوچرخه خریداری شده، بی‌فایده و بلا‌استفاده می‌باشد.
سوالی که در هنگام خرید دوچرخه پیش می‌آید این است که، آیا واقعاً شما به تعداد زیادی دنده در دوچرخه‌تان نیاز دارید؟ شما می‌توانید با مطالعه مورد ذیل، اطلاعات خود را در زمینه انتخاب تعداد دنده مورد نیازتان کامل نمایید.
دنده‌ پایین‌، جهت سهولت شما برای بالا رفتن از تپه‌های سر‌سخت می‌باشد و دنده‌ بالا در پایین آمدن آرام از تپه‌ها شما را یاری خواهد‌ نمود، داشتن تعداد زیاد دنده در دوچرخه خوب است ولی الزامی نیست، به این دلیل که با توجه به شرایط استفاده شما، ممکن است تعدادی از آنها بلااستفاده بمانند.
شما تعداد چرخ‌دنده دوچرخه مورد نیاز‌تان را دقیقاً نمی‌توانید تعیین کنید و در استفاده از آن مطمئن شوید، این کار مشابه خرید ماشین می‌باشد، در هر دو خرید شما امکان این را دارید که، وسیله‌ای با توان بیشتر از نیازتان را خریداری کنید، اما لزوماً نیازی در این حد نداشته‌ باشید.
در نهایت باید گفت که الزاماً خرید پیشرفته‌ترین دوچرخه، بهترین انتخاب نیست، بلکه آنچه که در تعیین تعداد ‌دنده دوچرخه دخیل می‌باشد، شرایط منطقه‌ایست که دوچرخه درآنجا استفاده می‌شود، اگر منطقه‌ای که از دوچرخه استفاده خواهید کرد، مسطح است، نیازی به دنده‌های زیاد ندارید، به جراًت می‌توان گفت که دوچرخه‌ای با ۳ دنده یا حتی کمتر کافی باشد، اما اگر قصد استفاده درمنطقه‌ای ناهموار را دارید، استفاده از دوچرخه‌هایی با چرخ‌دنده بیشتر، توصیه می‌شود.
چند نکته برجسته
•    ۱- همواره به خاطر داشته باشید که در هر بار تعویض دنده، می‌بایست یک حرکت کامل در طبق قامه انجام شود.
•    ۲- از تعویض دنده‌های پی در پی و یا تغییر دنده در حالت سکون خودداری کنید.
•    ۳- همواره تلاش کنید تا زنجیر چرخ در قسمت طبق قامه با چرخ عقب در یک راستا باشد.
•    ۴- تعویض دنده را قبل از ورود به سربالایی انجام دهید و تا حد امکان از انجام تغییرات در سربالایی‌ها خودداری کنید چرا که فشار بسیار زیادی را به سیستم دنده و زنجیر وارد می‌شود.

نحوه هماهنگی چرخ‌دنده‌های جلو و عقب

لوازم و قطعات دوچرخه
سعی کنید بین چرخ‌دنده‌های جلو و عقب یک نوع هماهنگی وجود داشته باشد، این مستلزم آشنایی با تنظیم دقیق چرخ‌دنده‌‌ها می‌باشد. استفاده نادرست از دنده‌ها و قرار گیری نامناسب زنجیر بروی چرخ‌دنده‌های جلو و عقب، می‌تواند آسیب‌های جدی به دوچرخه شما وارد نماید. صحیح‌تر آن است که به جای قرار‌دادن زنجیر با زوایای شدید برروی چرخ ‌دنده‌های جلو و عقب، به طور مثال، استفاده از چرخ‌دنده بزرگ در جلو و چرخ‌دنده کوچک در عقب و یا بالعکس، استفاده از چرخ دنده کوچک در جلو و چرخ دنده بزرگ در عقب (شکل را با دقت ملاحظه کنید)، بدین گونه عمل نمایید که (با در نظر گرفتن یک دوچرخه ۲۷ سرعته):
•  ۱- در سربالایی‌ها: همانطور که در بالا اشاره شد، برای بالا رفتن از تپه‌ها و سربالایی‌ها به دلیل مقاومت نیروی جاذبه، فشار مضاعفی بر ساق‌ پای دوچرخه‌سوار احساس می‌شود. لذا در این حالت بهتر است از دنده سبک استفاده شود. به این ترتیب که زنجیر بروی کوچکترین چرخ دنده جلو یا همان دنده ۱ و در قسمت عقب نیز بروی چرخ دنده‌‌های ۱ تا ۴ قرار گیرد (مناطق سبز رنگ، محل مناسب تعویض دنده می‌باشد). پر واضح است که هر چقدر شیب بیشتر باشد استفاده از دنده ۱ و هر چقدر شیب کمتر باشد استفاده از دنده ۴ شرایط بهتری را برای دوچرخه سوار فراهم می‌نماید. (در این حالت به دلیل استفاده از چرخ دنده کوچک در قسمت جلو، زمان کمتری برای چرخش کامل پدال مورد نیاز است، همچنین به دلیل استفاده از چرخ‌ دنده بزرگتر در قسمت عقب، در هر بار رکاب زدن کامل، مسافت بیشتری طی خواهد شد.)
•  ۲- در سراشیبی: در این حالت دقیقا بر عکس حالت قبل، از دنده سنگین استفاده می‌شود. به عبارت دیگر زنجیر در قسمت جلو بروی چرخ دنده‌ بزرگتر (دنده ۳) و در قسمت عقب بروی چرخ‌ دنده‌های کوچکتر (دنده‌های ۵ تا ۹) قرار می‌گیرد. به این ترتیب زمان مورد نیاز برای چرخش کامل پدال و همچنین نیروی محرک دوچرخه افزایش یافته و در نتیجه شما می‌توانید در سراشیبی‌ها سرعت بالاتری را تجربه نمایید.
۳- در سطح صاف: در سطوح صاف و هموار بهتر است از چرخ دنده وسط در قسمت جلو و بسته به شرایط و نیاز دوچرخه‌سوار از دنده‌های ۱ تا ۹ در قسمت عقب استفاده شود. در این حالت هنگامی که از دنده ۱ در قسمت عقب استفاده شود، کمترین نیرو و فشار بر ساق‌ پای دوچرخه‌سوار وارد می‌شود و در مقابل سرعت حرکت شما نیز کاهش می‌یابد. هر چقدر به سمت دنده‌های بالاتر حرکت می‌کنید، میزان فشار و همچنین سرعت حرکت شما افزایش می‌یابد.

چه زمان نیاز به تغییر دنده داریم؟

لوازم و قطعات دوچرخه
تا به حال توضیحاتی پیرامون دنده‌های دوچرخه و نحوه تعویض آنها ارائه شد، اما دوچرخه سوار چه زمانی باید اقدام به تعویض دنده کند؟ در ادامه نحوه استفاده بهینه از دنده‌ها را تشریح خواهیم نمود:
به عنوان مثال فرض کنید شما دوچرخه‌ای با ۳ چرخ‌دنده دارید، با استفاده از کدام دنده‌ها می‌توانید بدرستی به بالای تپه‌ای رفته و بازگردید؟ البته نکات ظریف زیادی در این زمینه وجود دارد که در اینجا به بخش مهمی از آنچه نیاز به دانستن آنها است اشاره می‌کنیم.
فرض کنید که شما با دوچرخه ۳ سرعته (طبق قامه دوچرخه شما دارای ۳ چرخ دنده می‌باشد)، با دنده ۲ شروع به حرکت به سمت بالای تپه‌ای می‌کنید، در این شرایط با این که فشار مضاعفی را برروی پدال‌ها وارد می‌نمایید ولی حرکت رو به جلوی شما به‌ سختی و کند می‌باشد و در حال از دست دادن تعادل خود هستید، در این مواقع راه‌حل چه خواهد‌ بود؟ شما می‌توانید با پایین آوردن دنده و برگشت به دنده ۱ (همانطور که گفتیم پایین آوردن دنده به معنای رفتن به دنده پائین‌‌تر می‌باشد) برای هر چرخش پدال زمان کمتری صرف کنید، یعنی پدال زدن سریعتر شده و حرکت رو به جلوی شما آسان‌تر می‌گردد (زمانی که در دنده ۱ هستید، به دلیل کوچک‌تر شدن قطر چرخ دنده، زمان کمتری برای چرخش کامل رکاب مورد نیاز است).
حال زمان برگشت از تپه فرا می‌رسد، توجه داشته باشید در مسیر سربالایی دوچرخه در دنده ۱ و به عبارتی در کوچک‌ترین چرخ‌دنده قرار گرفته است. در این وضعیت حرکت در سراشیبی را شروع می‌کنید، اما خیلی زود متوجه می‌شوید که هیچ نیرویی بر روی پدال احساس نمی‌شود. در واقع این حس به شما دست می‌دهد که هیچ اصطکاکی و مقاومتی بین شما و پدال دوچرخه وجود ندارد، گردش پاها خیلی سریع و با کمترین فشار انجام شده ولی حرکت دوچرخه بسیار کند بوده و باز هم در حفظ تعادل خود به مشکل خواهید خورد. برای این وضعیت چه پیشنهادی دارید؟
شما با بالا بردن دنده به ۲ و یا حتی به ۳، زمان و مقاومت را برای هر دور کامل پدال افزایش می‌دهید (در این حالت به دلیل افزایش قطر چرخ دنده، زمان و انرژی بیشتری برای چرخش کامل پدال مورد نیاز است). در واقع با این کار از چرخ‌دنده‌های بزرگتر استفاده کرده، فرصت بیشتری برای چرخش بعدی هر پدال ایجاد می‌کنید (فراموش نکنید که شما قرار است از بالای تپه به پایین حرکت کنید و در این حالت کمترین نیرو برای حرکت دوچرخه مورد نیاز است، لذا برای افزایش سرعت لازم است تا اصطکاک و مقاومت بیشتری تولید شود که این امر با دنده‌های بالاتر امکان‌پذیر می‌شود).

آموزش نحوه استفاده صحیح از دنده دوچرخه

تعداد ‌دنده در دوچرخه و نحوه تغییر آن
لوازم و قطعات دوچرخه
در یک نگاه کلی، اصلی‌ترین دلیل وجود تعداد بیشتر دنده در دوچرخه، راحتی استفاده از مسیرهای غیرهموار و سطوح شیب‌دار است. شما می‌توانید با تنظیم صحیح ‌دنده دوچرخه، دوچرخه‌سواری در مسیرهای دشوار را، برای خود آسان ولذت بخش نمایید. اما برای آشنایی با انواع دنده‌ها و نحوه استفاده از آنها با ما تا آخر این مقاله همراه باشید.
با توجه به توضیحات فوق، می‌توان اینطور برداشت نمود که تعداد ‌دنده دوچرخه، برای مشخص کردن سرعت آن استفاده می‌شود، برای مثال: دوچرخه‌ای که ۱۸ دنده دارد، به معنی دوچرخه‌ای با ۱۸ سرعت متفاوت است. به طورمعمول تعداد چرخ‌دنده دوچرخه‌ها ۱، ۳، ۱۸، ۲۱، ۲۴ و۲۷ می‌باشد، که اخیراً این تعداد افزایش نیز یافته است).
تغییر دنده در دوچرخه به چه معنا است؟
به عبارت ساده حرکت زنجیر از روی یک چرخ‌ دنده برروی چرخ دنده‌ای با اندازه متفاوت را تغییر دنده می‌گویند. تغییردنده از طریق شیفتر می‌باشد، شیفتر اهرمی است که بروی فرمان دوچرخه تعبیه شده و امکان کنترل و تغییر دنده را به دوچرخه‌سوار می‌دهد.
در تغییر دنده دو اصطلاح رایج وجود دارد که عبارتند‌از:
Up Shifting به معنای رفتن به دنده بالاتر
Down Shifting به معنای رفتن به دنده پائین‌‌تر می‌باشد.
استفاده از دنده در دوچرخه
اگر دوچرخه شما ۳ دنده باشد، ۳ چرخ‌دنده جدا از هم خواهد داشت که هر کدام به‌صورت جدا‌گانه عمل می‌کنند و با اعداد ۱، ۲ و۳ برروی شیفتر چپ دیده می‌شود، اما اگر دوچرخه شما دارای ۱۰ دنده یا بیشتر باشد، موضوع کمی پیچیده‌تر خواهد شد! برای مثال: اگر دوچرخه شما دارای ۱۸ سرعت باشد، در اینصورت با شیفتر سمت چپ شما قادر به انتخاب ۳ دنده خواهید ‌بود که هر کدام از این ۳ دنده را می‌توان با ۶ سرعت مختلف که به روی شیفتر سمت راست قرار دارد تنظیم نمایید. بنابراین با این دوچرخه ۱۸ نوع سرعت متفاوت را می‌توان تجربه نمود. در واقع عدد ۱۸ از حاصلضرب عدد ۶ که تعداد چرخ دنده‌های چرخ عقب می‌باشد در عدد ۳ که بیان گر تعداد چرخ‌دنده‌های طبق قامه است، بدست می‌آید (۱۸ = ۶ * ۳ ). بنابراین وقتی صحبت از یک دوچرخه ۳۰ دنده می‌شود منظور ما وجود ۳ چرخ دنده در طبق قامه و ۱۰ چرخ دنده در چرخ عقب (خودرو) می‌‌باشد.
حال که با مفهوم تعداد دنده و نحوه محاسبه آنها آشنا شدیم، باید دید تعویض دنده چگونه انجام می‌شود؟ همانطور که در بالا توضیح داده شد، تغییر دنده توسط شیفترها انجام می‌شود. بروی فرمان دوچرخه ۲ عدد شیفتر یکی برای تغییر چرخ دنده‌های طبق قامه و دیگری تغییر چرخ‌دنده‌های چرخ عقب مورد تعبیه شده است. شیفتر چپ زنجیر را روی حلقه‌های طبق قامه تعویض می‌کند، زمانی که شیفتر چپ روی عدد ۱ است یعنی زنجیر روی کوچکترین چرخ دنده قرار دارد، هنگامی که روی عدد ۲ می‌باشد، زنجیر در چرخ دنده میانی و وقتی که روی عدد ۳ می‌باشد، زنجیر روی چرخ دنده بزرگتر قرار‌دارد.
شیفتر راست زنجیر را روی چرخ دنده‌های عقب جابه‌جا می‌کند، به این صورت که عدد ۱ نشاندهنده وجود زنجیر برروی چرخ دنده بزرگتر و زمانی که شیفتر راست روی بزرگترین عدد (به عنوان مثال ۱۰) می‌باشد، زنجیر در کوچکترین چرخ دنده قرار دارد.
شما نیازی به حفظ ‌کردن شماره دنده‌ها و بزرگی و کوچکی آنها ندارید و به مرور به این تجربه دست خواهید‌ یافت که تغییرات انجام شده توسط شیفتر سمت چپ به مراتب محسوس تر از تغییرات انجام شده توسط شیفتر سمت راست است.