سیستم روغن کاری موتور و خرابی آن

وظیفه موتور ماشین در خودروهای بنزینی سبک (مانند پژو (206 تیپ 2،3،5، SD، 405 پارس) سمند، تندر 90 (ال90) و پراید) تبدیل انرژی شیمیایی بنزین به نیروی محرکه ماشین است. سیستمهای زیر با همکاری یکدیگر، موتور را قادر به انجام وظیفه خود می کنند:

سیستم سوخت رسانی، سیستم تامین هوا، سیستم خنک کننده موتور، سیستم روغنکاری موتور، سیستم جرقه زنی شمع، سیستم خروج دود از محفظه احتراق.

در این مقاله وظیفه قسمتهای مختلف سیستم روغن کاری موتور و علائم خرابی آنها آورده شده است. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ECU است .

  طرز کار سیستم روغن رسانی

سیستم روغن کاری موتور مهمترین و حساسترین قسمت آن است، بطوریکه اگر فقط چند ثانیه روغنکاری موتور دچار اشکال شود، صدمات شدیدی (خرابی میل لنگ، یاتاقانها و قفل شدن موتور) به آن وارد می گردد.

سیستم روغن کاری موتور از قسمتهای زیر تشکیل شده است:

- روغن موتور: نقش روانکننده و انتقال دهنده حرارت را در این سیستم ایفا می کند.

- اویل پمپ (Oil Pomp): به محض استارت خوردن موتور، اویل پمپ شروع به کار کرده و روغن را در موتور به گردش در می آورد.

- فیلتر روغن: در مسیر گردش روغن موتور قرار دارد و ذررات معلق روغن را صاف می کند.

- سوئیچ فشار روغن: فشار روغن را در سیستم اندازه گیری می کند و در صورت افت فشار از مقدار استاندارد، چراغ هشدار فشار روغن روشن می شود تا راننده قبل از آسیب رسیدن به موتور، خودرو را خاموش کند.

- کانالهای روغن: مسیری هستند که روغن در آنها گردش می کند، این کانالها روغن را به قسمتهای حساس موتور می رسانند. روغن نباید مستقیما با انفجار مخلوط سوخت و هوا در محفظه احتراق موتور در تماس باشد، زیرا در اینصورت موتور دچار روغن سوزی می شود.

- مخزن کارتل: مخزنی است که روغن پس از گردش کامل در سیستم وارد آن می شود و دوباره مسیر را شروع می کند.

به محض استارت خوردن موتور، پمپ روغن (اویل پمپ) نیروی خود را از طریق زنجیر یا چرخدنده از میل لنگ موتور دریافت می کند و روغن را در کانالهای موتور پمپ می کند.

مهمترین قسمتهایی که باید روغنکاری شوند، یاتاقان، میل لنگ، شاطون، پیستون و میل سوپاپ و سوپاپ هستند.

قطر کانال و مسیر حرکت روغن بسیار مهندسی و محاسبه شده است، و کوچکترین تغییری در قطر کانال، منجر به روشن شدن چراغ اخطار فشار روغن خواهد شد.

خرابی های سیستم روغن رسانی

روشن شدن چراغ اخطار فشار روغن

در صورتیکه چراغ اخطار فشار روغن روشن شود، به ترتیب زیر باید عمل کرد:

1. سطح روغن موتور را از طریق سیخ گیج کنترل می کنیم (باید موتور 10 دقیقه خاموش باشد تا گیج مقدار درستی را نشان بدهد) و از مقدار کافی روغن مطمئن می شویم. ممکن است در اثر روغن ریزی موتور، سطح روغن کم شده باشد.

2. زمان تعویض روغن موتور را کنترل می کنیم، هر روغن برای هر خودرو مقدار کارکرد مشخصی دارد و نباید بیشتر از آن استفاده شود.

3. فیلتر روغن را تعویض می کنیم، اغلب (در پژو 206) کیپ شدن یا نامرغوب بودن این قطعه باعث روشن شدن چراغ اخطار فشار روغن می شود. اگر مشکل حل شد، می توان گفت که ایراد از فیلتر روغن بوده.

4. از سالم بودن فشنگی روغن (سوئیچ فشار روغن) مطمئن می شویم. آسانترین روش برای این کار، تعویض فشنگی قبلی با یک فشنگی نو است. اگر مشکل حل شد، می توان گفت که ایراد از سوئیچ فشار روغن بوده.

5. در صورتیکه همچنان چراغ اخطار فشار روغن روشن باشد، باید اویل پمپ و مجاری ورودی آن تمیز شود. حتی می توانیم موقتا یک اویل پمپ دیگر جایگزین کنیم و ببینیم که آیا مشکل حل می شود یا خیر؟

6. در صورتیکه همچنان چراغ اخطار روشن باشد، باید مسیر کانال گردش روغن و فاصله بین قطعات ثابت و متحرک که روغن بین آنها جریان دارد، چک شود. (بعنوان مثال، لقی مجاز بین میل سوپاپ و نشیمن گاه آن روی سر سیلندر).

سیستم جرقه زنی موتور و خرابی آن 2

علائم خرابی سیستم جرقه زنی موتور

در صورت خرابی سیستم جرقه زنی، موتور معمولا تک کار می کند، ریپ می زند، شدیدا می لرزد و یا صدای "پت پت" از اگزوز می دهد.

در صورتیکه سیستم جرقه زنی موتور درست کار نکند به ترتیب زیر عمل می کنیم:

1. اگر موتور ریپ بزند، در حالت روشن، یکی یکی وایر را از سر شمعها جدا کرده و تا فاصله 1 یا 2 سانتی متری نگاه می داریم، در صورت سالم بودن هر کدام از وایرها، و خروجی برق مربوطه از کوئل، باید صدای جرقه از آن وایر شنیده شود.

اگر برای یک یا چند وایر صدای جرقه شنیده نشد، سر دیگر آنها را از سمت کوئل جدا می کنیم و در فاصله 1 یا 2 سانتی متری قرار می دهیم. در اینصورت:

الف) اگر صدای جرقه شنیده شود، وایر خراب است و باید تعویض شود. در صورتیکه عایق وایر مشکل داشته باشد، اصطلاحا سیستم دچار برق دزدی می شود، و یا جریان برق منتقل نمی شود.

وایر شمع معمولا هر 60 هزار کیلومتر و شمع ها بین 20 تا 60 هزار کیلومتر باید تعویض شوند.

ب) اگر صدای جرقه شنیده نشود، کوئل خراب است و در این خروجی برق نمی دهد.

در صورتیکه یکی از خروجی های کوئل برق درستی را هدایت نکند، با احتمال زیاد می توان گفت که مشکل از کوئل بوده و باید تعویض شود.

اگر کوئل (مانند موتور پژو 206) وایر نداشت، بجای این تست ها، می توانید کوئل را با یک نمونه سالم تعویض کنید و ببینید که مشکل حل شده یا خیر؟

2. اگر همه وایرها صدای جرقه داشتند، شمعها را تعویض کنید و بررسی کنید که آیا مشکل حل شده یا خیر؟

3. مواردی وجود دارد که موتور در حالت درجا خوب کار می کند ولی در حال حرکت و پر کردن گاز، خصوصا در دنده سنگین، ریپ لحظه ای می زند و درست می شود. در این حالت با احتمال بیشتر وایر شمع، سپس شمع و با احتمال کمتر می توان گفت که کوئل مشکل دارد. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ECU است .

علت خرابی در سیستم جرقه زنی موتور

کارکرد بالای موتور و استهلاک طبیعی قطعات برقی و جرقه زنی.

نامرغوب بودن قطعات و آب خوردن قطعات در حین موتور شویی می تواند منجر به خرابی در سیستم جرقه زنی موتور شود.

سیستم جرقه زنی موتور و خرابی آن 1

وظیفه موتور ماشین در خودروهای بنزینی سبک (مانند پژو (206 تیپ 2،3،5، SD، 405 پارس) سمند، تندر 90 (ال90) و پراید) تبدیل انرژی شیمیایی بنزین به نیروی محرکه ماشین است. سیستمهای زیر با همکاری یکدیگر، موتور را قادر به انجام وظیفه خود می کنند:

سیستم سوخت رسانی، سیستم تامین هوا، سیستم خنک کننده موتور، سیستم روغنکاری موتور، سیستم جرقه زنی شمع، سیستم خروج دود از محفظه احتراق.

در این مقاله وظیفه قسمتهای مختلف سیستم جرقه زنی موتور و علائم خرابی آنها آورده شده است. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ECU است .

  طرز کار سیستم جرقه زنی موتور

منفجر کردن مخلوط متراکم شده بنزین و هوا بعهده سیستم جرقه زنی موتور است، که در لحظه مناسب در هر کدام از سیلندرها باید انجام شود.

سیستم جرقه زنی موتور از قسمتهای زیر تشکیل شده است:

شمع: قطعه ای است که در یک سر آن دو الکترود تعبیه شده و در محفظه احتراق قرار دارد و با دریافت جریان برق از کوئل جرقه می زند.

وایر شمع (در صورت وجود): جریان برق ولتاژ بالای کوئل، از طریق سیم هایی با عایق قوی به شمع منتقل می شود که وایر (Wire) نام دارند.

در برخی موتورها وایر وجود ندارد و کوئل مستقیما بالای شمعها قرار دارد و برق را به آنها منتقل می کند. در این موتورها ارتباط بین کوئل و شمعها عایق بندی شده است تا برق به بدنه خودرو منتقل نشود.

کوئل: برق 12 ولت را به حدود 7000 ولت تبدیل می کند تا جرقه در مخلوط متراکم شده محفظه احتراق، بتواند بین دو الکترود شمع ایجاد شود و در زمانبندی خاصی آن را از طریق وایر به شمع هدایت می کند.

سیم کشی کوئل: سیمهای هستند که تغذیه برق کوئل و فرمانهای ECU را به آن منتقل می کنند.

طرز کار سیستم جرقه زنی موتور

به محض استارت خوردن خودرو و چرخش میل لنگ، فرآیند مکش هوا و تزریق سوخت آغاز می شود.

در هر یک از سیلندرها، مرحله ای وجود دارد که که در آن مخلوط بنزین و هوا متراکم شده و آماده انفجار است دراین لحظه، با جرقه شمع که ولتاژ بالایی دارد، انفجار صورت می گیرد.

تشخیص اینکه در چه زمانی، و در کدام سیلندر، موقع مناسبی برای جرقه زدن است، از طریق سنسور موقعیت میل لنگ به ECU مخابره می شود.

ECU با دریافت اطلاعات از سنسور موقعیت میل لنگ، جریان برق را (از طریق سیم کشی کوئل) به کوئل القاء می کند و جرقه در زمان مناسب در هر یک از سیلندرها زده می شود.

سنسورهای موتور و علائم خرابی آنها- پایان

9. سنسور ضربه (ناک سنسور – Knock Sensor)

این سنسور روی بلوک سیلندر قرار دارد و وظیفه آن نظارت بر عملکرد درست سیستم جرقه و انفجار محفظه احتراق است. در صورتیکه در موتور، ضربات غیر عادی وجود داشته باشد، ناک سنسور موضوع را به ECU انتقال داده و چراغ چک روشن می شود تا راننده از بد کار کردن موتور مطلع گردد.

این ضرباتِ غیر عادی به یک یا ترکیبی از دلایل زیر اتفاق می افتند:

- خراب شدن هر یک از قطعات سیستم جرقه زنی (کوئل ، وایر و ... ).

- پایین بودن تراکم و انفجار ناقص، بدلیل خرابی سوپاپ ها و یا تنظیم نبودن تایم.

علائم خرابی سنسور ضربه (ناک سنسور – Knock Sensor)

این قطعه بندرت خراب می شود، زیرا در واقع خراب شدن سایر قطعات منجر به بد کار کردن موتور، و تحریک این سنسور، و روشن شدن چراغ چک می شود.

اگر فقط همین سنسور خراب شده باشد، تغییری در عملکرد موتور ایجاد نمی شود و فقط چراغ چک روشن می گردد.

10. سنسور فشار روغن هیدرولیک فرمان

این قطعه بر روی شیلنک فشار قوی روغن هیدرولیک، و در برخی خودروها وجود دارد و وظیفه آن به شرح زیر است:

هنگامیکه راننده فرمان را می چرخاند، پمپ هیدرولیک، نیروی لازم برای هیدرولیک فرمان را از موتور دریافت می کند. وقتیکه دور موتور پایین باشد، این موضوع بخشی از توان خروجی موتور را به خود اختصاص داده و دور موتور پایینتر می آید.برای جلوگیری از این موضوع، سنسور فشار روغن هیدرولیک، با چرخاندن فرمان، متوجه افزایش فشار روغن شده و موضوع را به ECU مخابره می کند. ECU برای جلوگیری از کاهش دور موتور و خاموش شدن آن، از طریق استِپ موتور، (در برخی خودروها از طریق دریچه گاز برقی)، دور موتور را افزایش می دهد. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ECU است .

علائم خرابی سنسور فشار روغن هیدرولیک فرمان

در صورت خرابی این قطعه، در صورت چرخاندن فرمان در حالت دورِ موتورِ درجا، ECU متوجه افزایش بار روی موتور نمی شود و دور موتور پایین می آید، حتی ممکن است هنگام چرخش فرمان، موتور خاموش شود.

11. سنسور سوئیچ الکتریکی کولر

این سنسور در مسیر شیلنکهای کمپرسور کولر خودرو قرار دارد، وظایف آن در اغلب خودروها به شرح زیر است:

- اندازه گیری فشار گاز کولر برای بکار انداختن و درگیر کردن کمپرسور کولر.

- اطلاع رساندن به کنترل یونیت فن، برای روشن شدن فن های رادیاتور (در موتورهایی که کنترل یونیت جداگانه برای رادیاتور دارند)، یا به ECU .

- اطلاع رسانی به ECU ، زیرا درگیر شدن کمپرسور کولر نیروی زیادی را از موتور دریافت می کند و برای جلوگیری از افت دور موتور و خاموش شدن آن، ECU از طریق استپ موتور، یا دریچه گاز، کمی دور موتور را افزایش می دهد.

علائم خرابی سنسور سوئیچ الکتریکی کولر

در صورت خرابی این قطعه، یکی از سه اتفاق زیر رخ می دهد:

1. بکار نیافتادن کمپرسور کولر، علیرغم روشن کردن کولر.

2. روشن نشدن فن خنک کننده، هنگام استفاده از کولر و در نتیجه بالا رفتن سریع دمای موتور (در خودروهایی که دارای یونیت فن جداگانه رادیاتور هستند مانند پژو 405 مدل پایین).

3. افت دور موتور هنگام روشن کردن کولر و درگیر شدن کمپرسور کولر.

12. سنسور زاویه سنج پدال گاز

در خودروهای جدید، برای نرم شدن پدال گاز و راحتی راننده، سیم گاز حذف شده و کار آنرا"سنسور زاویه سنج پدال گاز" انجام می دهد. این سنسور، تغییر زاویه پدال گاز توسط راننده را اندازه گیری کرده و به ECU موتور ارسال می کند. ECU به همان نسبت، فرمان لازم را به عملگر دریچه گاز برقی می فرستد.دریچه گاز برقی با تغییر زاویه، مقدار هوای ورودی را کم یا زیاد می کند و بدین ترتیب، راننده می تواند دور موتور را کم یا زیاد کند.

علائم خرابی سنسور زاویه سنج پدال گاز

در صورت خرابی این سنسور، با فشردن پدال گاز موتور خیلی کم گاز می خورد یا اصلا گاز نمی خورد.

سنسورهای موتور و علائم خرابی آنها 3

علائم خرابی سنسور دمای هوای ورودی

این سنسور از حساسیت کمتری برخوردار است و فقط در روشن شدن برخی خوروها، و در هوای سرد نقش ایفا می کند، و در نتیجه، خرابی آن چندان قابل تشخیص نیست و در عملکرد موتور تغییری ایجاد نمی کند.

خرابی این قطعه از طریق دیاگ قابل تشخیص است. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ایسیو است .

7. سنسور زاویه دریچه گاز

این سنسور در موتورهایی وجود دارد که دریچه گاز آنها مکانیکی است و با سیم گاز باز و بسته می شود. (دریچه گاز برقی اینطور نیست).

این سنسور روی دریچه هوای ورودی نصب می شود، تا هنگامی که راننده گاز می دهد، کم و زیاد شدن زاویه دریچه گاز را اندازه گیری کرده و به ECU اطلاع دهد.

و ECU با این اطلاعات، و نیز اطلاعات دریافتی از سایر سنسورها (دمای آب، فشار هوای ورودی)، بهترین ترکیب سوخت و هوا را محاسبه می کند تا موتور در شرایط مختلف بیشترین بازدهی را داشته باشد.

علائم خرابی سنسور زاویه دریچه گاز

در صورت خرابی این سنسور:

- هنگام گاز دادن دور موتور به سختی بالا می رود و در حین حرکت موتور شدیدا ریپ می زند.

- بازدهی موتور بشدت کاهش می یابد.

- در برخی موارد، موتور خود به خود گاز می خورد و دور موتور بالا و پایین می رود.

8. سنسور اکسیژن

این سنسور در ابتدای مسیر اگزوز قرار دارد و در موتورهای جدید نقش مهم و حیاتی ایفا می کند. سنسور اکسیژن، مقدار اکسیژن موجود در گاز خروجی موتور را اندازه گیری کرده و به ECU ارسال می کند.

بنابراین، ECU از مقدار اکسیژن نسوخته در گاز اگزوز مطلع می شود و تشخیص می دهد که:

- اطلاعات دریافتی از سایر سنسورها تا چه حد درست بوده؟

- آیا نیاز به تغییر نسبت سوخت و هوا وجود دارد یا خیر؟ اگر بله، چقدر؟

سنسور اکسیژن و عملکرد آن باعث "کاهش مصرف سوخت"، "افزایش بهره وری موتور"، و "کاهش آلاینده ها در دود اگزوز" می شود. اهمیت این سنسور تا به آنجاست که در موتورهای جدید 2 عدد سنسور اکسیژن وجود دارد.

علائم خرابی سنسور اکسیژن

در صورت خرابی این قطعه، راننده براحتی متوجه تغییر در عملکرد موتور خودرو می شود. علائم خرابی سنسور اکسیژن عبارتند از:

- روشن شدن چراغ چک.

- در بسیاری از موتورها، با روشن کردن خودرو، بوی خام سوزی از اگزوز احساس می شود (مخصوصا در صورت سرد بودن موتور).

- در برخی خودروها، (خصوصا در پژو 206)، موتور بدرستی گاز نمی خورد و کپ می کند.

- مصرف سوخت بالا می رود.

سنسورهای موتور و علائم خرابی آنها 2

3. سنسور دمای مایع خنک کننده موتور

این سنسور دمای مایع خنک کننده موتور را به ECU اطلاع می دهد. ECU بر حسب این اطلاعات، غلظت مخلوط سوخت را طوری تنظیم می کند تا موتور در آن دما بیشترین بازدهی را داشته باشد.

مثلا در هوای سرد، سوخت را غلیظتر می کند تا موتور راحتتر روشن شود، و در دمای بالا، سوخت را رقیقتر می کند تا اولا: بازدهی موتور کم نشود و ثانیا: آلایندگی موتور کمتر شود.

علائم خرابی سنسور دمای مایع خنک کننده موتور

خرابی سنسور دمای آب به دو صورت اتفاق می افتد:

1- سنسور، دمای آب را به اشتباه بالاتر از واقعیت گزارش می کند، که در این صورت ECU سوخت را بسیار رقیق می کند و در نتیجه:

- یا "موتور روشن نمی شود".

- و یا اینکه "با استارت های زیاد روشن می شود و وقتیکه روشن شد، بسختی گاز می خورد و توان کمی خواهد داشت."

2- سنسور، دمای آب را به اشتباه پایینتر از واقعیت گزارش می کند، که در این صورت ECU سوخت را بسیار غلیظ می کند و در نتیجه:

- یا "موتور روشن نمی شود".

- و یا اینکه "با استارت های زیاد روشن می شود و وقتیکه"روشن شد، دود سیاه زیادی از اگزوز خارج می شود و موتور توان کمی خواهد داشت، مصرف سوخت در این حالت بشدت افزایش می یابد."

4. سنسور سرعت خودرو

این سنسور سرعت حرکت خودرو را به ECU و آمپر سرعت گزارش می کند. (این اطلاعات برای کنترل سیستم ایربگ، به کامپیوتر ایربگ نیز ارسال می شود).

علائم خرابی سنسور سرعت خودرو

در صورت خرابی این قطعه، آمپر سرعت از کار می افتد و چون ECU اطلاعی از سرعت خودرو ندارد، در موتورهای مجهز به استپ موتور (استِپ موتور یا موتورِ پله ای، دور موتور آرام و بدون گاز دادن را تنظیم می کند)، وقتی راننده می خواهد ایست کامل کند، یا وقتی در حالت حرکت کلاچ می گیرد، به احتمال زیاد موتور خاموش خواهد شد. این مطلب برگرفته از سایت آموزش تعمیرات ایسیو است .

5. سنسور فشار هوای ورودی

این سنسور، فشار و مقدار هوایی را که از طریق مانیفولد هوای ورودی، به داخل موتور می رود را اندازه گرفته و به ECU اطلاع می دهد. ECU با این اطلاعات مقدار و سرعت پاشش سوخت را توسط انژکتورها تعیین می کند، تا بهترین نسبت هوا و سوخت بدست آمده و بازدهی موتور در بهترین حالت حفظ شود.

علائم خرابی سنسور فشار هوای ورودی

در صورت خرابی این قطعه، ECU تشخیص درستی از مقدار هوای ورودی ندارد و مخلوط هوا و سوخت درستی هم در محفظه احتراق وجود نخواهد داشت.

در این حالت: "موتور بسختی روشن می شود" و "با گاز دادن دود سیاه از اگزوز خارج می شود"، "موتور بسختی گاز می خورد" و "ریپ می زند و بازدهی آن کم خواهد شد".

6. سنسور دمای هوای ورودی

این سنسور، دمای هوای ورودی را به ECU اطلاع می دهد، تا ECU در صورت سرد بودن دمای هوای ورودی، توسط "پیش گرمکن" (که در مسیر ورودی هوا و در بعضی خودروها وجود دارد)، هوا را کمی گرمتر می کند تا موتور در سرما راحتتر و سریعتر روشن شود.